ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
367
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
بر اثر بىتوجهى دستاندركاران آن ، آب آن تهى گشت و دست روزگار آن را به ويرانى كشانيد . در غرب اين آب انبار ، مصلّاى كوچكى قرار دارد . ارتفاع ديوارهاى آن هشتاد سانتيمتر است و در آن محرابى قرار دارد كه در سمت راست و چپ آن دو لوح سنگى است كه بر روى يكى از آنها تاريخ سال 531 ه . و آنچه كه بر اين مسجد وقف گرديده با خط كوفى حك شده است و در ديگرى نيز نوشتهاى با خط عربى حفر شده كه نتوانستم آن را بخوانم . تا اين كه به وسيلهء دانشمند باستانشناس جناب يوسف افندى احمد ، تاريخ آن را كه 301 ه . بود به دست آوردم . طائف مايل بودم به ديدار شهر طائف بروم و راهها و ديدنيهاى آن شهر را از نزديك مشاهده كنم و ديدههاى خود را ، تا آنجا كه ممكن است ، بقلم درآورم ، ليكن اين خواسته برايم ميسّر نگرديد . از آنجا كه محمد صادق پاشا نويسندهء نيكو اثر كه يكى از افسران ستاد جنگ و از مهندسان صاحب نظر آن بود ، موفق شد از مسيرى به شهر طائف برود و از راهى ديگر مراجعت نمايد و سپس شرح سفر خود را در كتابش « دليل الحج للوارد الى مكة و المدينة من كلّ فجّ » به قلم آورد . بنابراين با تغييراتى كه در كلمات و جملات اين بخش دادم ، با اضافاتى آن را براى شما نقل مىكنم . جنّت مكان و خلد آشيان ، محمد صادق پاشا گفته است : در ماه شعبان سال 1304 ه . جهت نظارت بر عايدات صدقات ، به مكه وارد شدم ، در آنجا جناب و الا مقام شريف عون رفيق پاشا و جناب والى ، صفوت پاشا را كه به علّت گرماى فوق العادهء مكه ، در آخر ماه عازم به سوى طائف بود ديدم . از من دعوت نمودند و من نيز دعوت آنان را پذيرفتم و به سوى طائف به حركت درآمدم . در روز سوم ماه رمضان برابر با 24 مه سال 1883 م . نيم ساعت قبل از غروب از مكه ، به سوى طائف به حركت درآمديم . درجهء حرارت 39 درجه سانتيگراد بود . شهر طائف در جنوب شرقى مكه قرار دارد و به وسيلهء دو راه كه كوتاهترين آن 18 ساعت است ، راه طولانىتر را به علّت آسانتر بودن آن اختيار كرديم و پس از 20 دقيقه مسيرى